علت داغ شدن کمپرسور باد + رفع مشکل
یکی از مشکلات رایجی که بسیاری از کاربران کمپرسور باد با آن روبهرو میشوند، داغ شدن کمپرسور باد در حین کار است. این مسئله نهتنها میتواند باعث افت راندمان دستگاه شود، بلکه در موارد شدید ممکن است به خرابی قطعات، افزایش مصرف انرژی، یا حتی توقف کامل سیستم منجر گردد.
در این مقاله، بهصورت جامع و تفکیکشده به بررسی دلایل داغ شدن کمپرسورهای باد پیستونی (معمولی) و کمپرسورهای باد اسکرو میپردازیم. همچنین با مرور نکات فنی، رایجترین اشکالات و راهکارهای جلوگیری از این مشکل، به شما کمک میکنیم تا عملکرد دستگاه خود را بهینه و از آسیبهای احتمالی پیشگیری کنید.
علت داغ شدن کمپرسور باد معمولی (پیستونی)
کمپرسورهای باد پیستونی یا رفتوبرگشتی (Reciprocating Compressors) به دلیل ساختار سادهتر و قیمت پایینتر، در کارگاههای کوچک و مصارف عمومی بیشتر مورد استفاده قرار میگیرند. با این حال، این نوع کمپرسورها بیشتر مستعد داغ شدن بیش از حد هستند. در ادامه، دلایل اصلی داغ شدن این دستگاهها را بررسی میکنیم:
1. تهویه نامناسب محیط یا اطراف کمپرسور
یکی از رایجترین دلایل داغ شدن کمپرسور، نبود جریان هوای کافی در اطراف دستگاه است. وقتی کمپرسور در محیط بسته، بدون تهویه یا نزدیک به دیوار نصب شود، گرمای موتور و سیلندر در فضا محبوس شده و بهمرور باعث افزایش دمای کلی میشود این روند میتواند باعث افزایش دمای کمپرسور باد بصورت تصاعدی بشود.
راهکار: کمپرسور باید در فضای باز یا با فاصله حداقل 50 سانتیمتر از دیوارها نصب شود. استفاده از فن تهویه یا هواکش صنعتی در صورت امکان نیز مؤثر است. در غیر اینصورت کمپرسور را در جایی نصب کنید که هوا جریان داشته باشد
2. کارکرد بیش از حد مجاز (Duty Cycle)
بیشتر کمپرسورهای باد برای کار مداوم طراحی نشدهاند. در صورتی که کمپرسور بهصورت پیوسته و بدون توقف برای زمان طولانی کار کند، موتور و سیلندر بیش از حد گرم میشوند و حتی ممکن است به آسیب جدی منجر شود.
راهکار: به نسبت توان دستگاه، فواصل استراحت مشخص کنید. مثلاً یک کمپرسور 100 لیتری باید بعد از 15 تا 20 دقیقه کار، حدود 10 دقیقه خاموش باشد.
3.روغنکاری ناکافی یا استفاده از روغن نامناسب
روغن در کمپرسور باد نقش بسیار مهمی در کاهش اصطکاک، خنککاری پیستون و جلوگیری از سایش دارد. کم بودن سطح روغن یا استفاده از روغن نامناسب باعث افزایش شدید دمای سیلندر میشود.
راهکار: هر 500 ساعت کارکرد یا ماهی یکبار سطح روغن را چک کنید،سطح روغن کمپرسور باید حداقل نصف نشانگر باشد. برای کمپرسور باد از روغنهای مخصوص کمپرسور (مانند 68 یا 100 ISO VG) استفاده کنید.
4. گرفتگی فیلتر هوا (فیلتر هواکش)
فیلتر هوای گرفتهشده باعث کاهش جریان ورودی هوا به کمپرسور و افزایش بار کاری دستگاه میشود. این موضوع میتواند منجر به افزایش دمای موتور و افزایش مصرف برق شود.
راهکار: فیلتر هوا را هر دو هفته تمیز کرده و هر 3 تا 6 ماه (بسته به شرایط محیطی) تعویض نمایید.
5. خرابی قطعات داخلی (رینگ پیستون، شیر یکطرفه و ...)
سایش یا خرابی رینگ پیستون و شیرهای ورودی/خروجی باعث افزایش فشار روی موتور و در نتیجه بالا رفتن دمای سیستم میشود. این مشکل معمولاً در دستگاههای قدیمی یا بدون سرویس دورهای دیده میشود.
راهکار: در صورت بروز دمای غیرعادی، دستگاه توسط تعمیرکار بررسی شود تا از سایش داخلی یا نشتی جلوگیری گردد.
مشکلات در رله حرارتی یا کلید اتومات
در صورتی که کلید اتومات یا ترموستات کمپرسور بهدرستی عمل نکند، کمپرسور بدون توقف به کار خود ادامه میدهد و وارد چرخهای میشود که دمای آن بهشدت بالا میرود. در این شرایط حتی ممکن است آسیب جدی به موتور الکتریکی وارد شود.
چرا کمپرسور اسکرو داغ میکند؟ بررسی 5 دلیل اصلی
کمپرسورهای اسکرو در صنایع متوسط و سنگین به دلیل راندمان بالا، قابلیت کارکرد پیوسته و سطح صدای پایین بسیار پرکاربردند. با این حال، داغ شدن کمپرسور اسکرو یکی از نگرانیهای متداول در بهرهبرداری از این تجهیزات است. در ادامه، مهمترین دلایل این مشکل بررسی شده است:
1. اختلال در گردش روغن داخل سیستم
در کمپرسورهای اسکرو اویل اینجکت، روغن نقش کلیدی در خنککاری و آببندی داخلی دارد. گرفتگی فیلتر روغن، خرابی پمپ روغن یا پایین بودن سطح روغن باعث میشود قطعات داخلی مانند روتورها بهشدت داغ شوند و اصطکاک افزایش یابد. در این شرایط، احتمال قفل شدن (seizure) روتورها نیز وجود دارد.
راهحل:
سطح روغن را بهصورت روزانه چک کنید و در صورت کاهش، با روغن توصیهشده شارژ نمایید.
فیلتر روغن را هر 1000 تا 2000 ساعت کارکرد تعویض کنید.
بررسی سلامت پمپ روغن و اطمینان از عملکرد صحیح آن توسط تکنسین فنی
در هنگام سرویس، مسیر گردش روغن و شیرهای بایپس روغن بررسی و در صورت گرفتگی، تمیز یا تعویض شوند.
2. کثیف بودن یا خرابی رادیاتور (Cooler)
یکی از اصلیترین اجزای خنککننده در کمپرسور اسکرو، رادیاتور روغن و هواست. تجمع گرد و غبار یا جرم روی پرههای رادیاتور باعث اختلال در تبادل حرارت و بالا رفتن دما خواهد شد. شستشوی دورهای رادیاتورها از مهمترین نکات نگهداری محسوب میشود.
راهحل:
سرویس دورهای رادیاتور روغن با هوای فشرده یا شوینده مناسب
تعویض فیلتر روغن در زمانبندی مشخص
بررسی نشتیها یا گرفتگی در مسیر جریان روغن
3. کارکرد در دمای محیط بالا یا تهویه نامناسب
در برخی واحدهای صنعتی که تهویه مناسبی ندارند یا کمپرسور در فضای سربسته نصب شده، افزایش دمای محیط میتواند موجب آن شود که رادیاتور دیگر نتواند دمای روغن را به محدوده مجاز برگرداند. استفاده از هواکش، تهویه موضعی یا نصب کمپرسور در اتاقک جداگانه با تهویه صنعتی توصیه میشود.
راهحل:
نصب کمپرسور کمپرسور خانه دارای تهویه فعال
نصب فنهای مکنده یا دمنده در محل نصب
نصب کانال تهویه برای خروج هوای گرم از محفظه کمپرسور
4. فشار کاری بالاتر از حد طراحی
اگر فشار کاری دستگاه بیش از فشار تنظیمشده روی شیر مینیمم پرشر یا پیالسی باشد، کمپرسور برای فشردهسازی بیش از حد توان طراحیشده خود تلاش میکند. این موضوع نهتنها به افزایش دمای سیستم منجر میشود بلکه میتواند باعث سوختن موتور نیز بشود.
5. اشکال در کنترلر یا سنسور دما
در کمپرسورهای اسکرو با تابلو PLC، اگر سنسور دما سیگنال اشتباه بدهد یا کنترلر تنظیمات درستی نداشته باشد، سیستم فرمان قطع در دمای بالا را اجرا نمیکند و همین موضوع موجب Overheat یا حتی هشدارهای بحرانی خواهد شد.
راهحل:
سنسور دما را با دستگاه کالیبراسیون تست کنید و در صورت خرابی تعویض نمایید.
بررسی کنید که مقدار آستانه دمای مجاز (Set Point) در PLC یا کنترلر بهدرستی تعریف شده باشد.
در صورت استفاده از کنترلرهای خارجی مانند Logika یا Siemens، تنظیمات Alarm Temp و Shut Down Temp باید با دمای کاری سازگار باشد.
از تکنسین ماهر برای بهروزرسانی نرمافزار یا بررسی ماژولهای I/O استفاده کنید.
6. استفاده از روغن بیکیفیت یا نامناسب
توضیح: روغن نامرغوب زودتر تجزیه میشود، خاصیت خنککنندگی و روانکاری خود را از دست میدهد و باعث افزایش دما و اصطکاک در واحد ایرند میشود.
راهحل:
استفاده از روغنهای مخصوص کمپرسور اسکرو VDL68
پایش ویسکوزیته و تعویض روغن طبق ساعت کارکرد دستگاه (مثلاً هر 2000 تا 4000 ساعت)
7. کثیف بودن فیلتر هوا یا انسداد مسیر ورودی هوا
توضیح: اگر هوای ورودی به کمپرسور دچار افت فشار باشد، کمپرسور باید بیشتر کار کند تا همان حجم هوا را تولید کند. این فشار مضاعف باعث داغ شدن موتور و ایرند میشود.
راهحل:
شستشو یا تعویض فیلتر هوا به صورت دورهای
بررسی مسیر ورودی هوا و حذف موانع فیزیکی یا گرد و غبار زیاد
